Schatkamer van Fryslân
Terug naar nieuwsoverzicht

Deze functie is alleen beschikbaar als je bent ingelogd. Nog geen account van Mijn Tresoar? Registreer je hier

Verslag symposium Wadden op de kaart in woord en beeld

23-10-2015 -

Op donderdag 15 oktober verzamelden meer dan 80 liefhebbers van Wadden, cartografen en belangstellenden zich in Tresoar voor het symposium 'Wadden op de Kaart' van Tresoar en de Waddenacademie. Aan de hand van historische kaarten van het Waddengebied gaven schrijver Kester Freriks, historicus Albert Buursma en landschapsarchitect Els van der Laan hun visie op dit buitenbeentje van de Nederlandse natuurgebieden.

​Daarnaast waren er zes pitches. Sprekers konden zich aanmelden om in een pitch van maximaal 5 minuten in te gaan op een eigen onderwerp over Wadden en kaartmateriaal.

HAY_1635 bew.jpg

Dagvoorzitter Meindert Schroor vertelde vanuit zijn positie als directeur Cultuurhistorie bij de Waddenacademie over Tresoar en de contouren van een toekomstige internationale Waddenbibliotheek. Binnen dit kader werd in de aanwezigheid van vier van de vijf redacteuren de digitalisering van het standaardwerk W.J. Wolff, 'The Ecology of the Wadden Sea' Balkema Uitgevers Rotterdam (1983) onthuld. Vanaf nu is dit standaardwerk voor iedereen digitaal te raadplegen en op tekst te doorzoeken: link 

Last but not least was de uitreiking van de Waddenacademieprijs voor beste wadden gerelateerde proefschrift. Uit handen van juryvoorzitter dr. Hessel Speelman ontving Allert Bijleveld de Waddenacademieprijs 2015, ten bedrage van 5000 euro, voor zijn proefschrift over kanoeten.

Tot en met 8 november is in Tresoar de bijbehorende tentoonstelling 'Wadden op de kaart' te bekijken onder het thema 'Dynamiek op de Waddenzee in kaart'. Er zijn allerhande kaarten  te bezichtigen met onderwerpen als landwinning en menselijke infrastructuur.

Hieronder in het kort de bijdragen van de sprekers, de pitches, de presentatie van de internationale Waddenbibliotheek, en een fotoverslag van de dag.

I. Sprekers

* De gouden hoepel van de Friese zeedijken: bejubeld en betwist.

Kester Freriks (1954) is auteur van romans,  essays en natuurboeken.

In geschriften uit de Friese Romantiek heten de Friese zeedijken ook 'de gouden hoepel'. Begrijpelijk, zonder de dijken was het Friese platteland beslist door de zee van de kaart geveegd. In de late negentiende eeuw leidde het optimisme over de reddende dijken zo ver, dat er grootscheepse plannen bestonden de gehele Waddenzee te bedijken, van Texel tot Schiermonnikoog. De gevolgen van deze volledige indijking zouden voor het voortbestaan van de flora en fauna in en rondom de Waddenzee dramatisch zijn: geen maritiem leven en geen wisselden kleuren meer in het wad, geen onmisbare fourageplek voor miljoenen trekvogels en nog veel meer wat voorgoed zou verdwijnen.

* Een bewogen oostgrens – geschillen in de oostelijke Wadden

Albert Buursma (1960) is historicus en houdt zich bezig met regionale geschiedenis van Noord-Nederland.

Eeuwenlang vormde de rivier de Lauwers de natuurlijke grens tussen Friesland en Groningen, op het land, maar ook op de zee. Later 'versteende' deze tot een administratieve limietscheiding op papier die werd doorgetrokken in de Waddenzee. Het zeer dynamische oostelijke Waddengebied liet  zich echtermaar moeilijk vastleggen. Wat bewoog – al of niet vermeende – eigenaren om te ruziën over de eigendom van deze schijnbaar onbetekenende eilandjes en zandplaten die zich voortdurend verplaatsten of zelfs verdwenen?

* Het vaste land aan de Waddenkant

Els van der Laan (1955) is landschapsarchitect en groen erfgoedspecialist.

Wie aan de Wadden denkt, denkt aan de eilanden en aan de zee. Maar ook het vaste land is sterk beïnvloed door de Waddenzee. Aan de hand van historische kaarten toonde landschapsarchitect en groen erfgoedspecialist Els van der Laan het DNA van dit dijken- en kwelderlandschap en de hechte relatie met de Waddenzee. Bewustzijn en beleefbaarheid van de karakteristieke kernkwaliteiten van dit landschap zijn aanleiding voor nieuwe ontwikkelingen, het vertrekpunt voor een impuls voor de leefbaarheid in het gebied.

II. Pitches

* Syds Wiersma (coördinator van het Fries Film Archief) belichtte vanuit de collectie van het Fries Film Archief ik de waarde van historisch film-, video- en audiomateriaal voor een internationale waddenbibliotheek en de manier waarop het Fries Film Archief reeds werkt aan de opbouw van een audiovisuele collectie Waddengebied .

* Frits David Zeiler (historicus) toonde een onbekende versie van een Engelse manuscriptkaart uit 1539 die tevoorschijn kwam bij onderzoek naar de geschiedenis van Texel.

* Marian Vroom (ecoloog Waddenzee en sinds 2013 landschapshistorica) gaf een verklaring voor een onnatuurlijke (haakse) bocht in de Rijd in Noord-Friesland Buitendijks aan de hand van een kaart uit 1754

* Klaas Tulp (historicus en docent aan de HOVO) toonde een aantal paskaarten uit de zeventiende en achttiende eeuw en ging daarbij in op de cartouches en de kompasrozen.

* Martha Kist (collectievormer Tresoar) ging in op het echtheidsonderzoek van de zogenoemde 'kaperskaart' uit 1735 uit de collectie van Tresoar.

* Hans Laagland (datamanager Tresoar) gaf een demonstratie van de website Fries Kaartenkabinet (verzameling kaarten uit de vijftiende tot en met de twintigste eeuw uit de collectie van Tresoar met kaarten, plattegronden, kadastrale kaarten en bouwtekeningen) (www.frieskaartenkabinet).

III. Presentatie Internationale Waddenbibliotheek
Meindert Schroor presenteerde Internationale Waddenbibliotheek die een platform wil zijn van en voor alle oude, bestaande en toekomstige kennis met betrekking tot het Nederlandse, Duitse en Deense Waddengebied. De Internationale Waddenbibliotheek is nadrukkelijk bedoeld als digitaal platform, dat toegang verschaft tot en inzicht geeft in de verspreid aanwezige bronnen met betrekking tot het Waddengebied. Deze bronnen kunnen bestaan uit (recente) gedigitaliseerde kennis, maar ook is het van belang om oude en verouderde databestanden, in de vorm van boeken, artikelen, kaarten, beeld en geluid, digitaal toegankelijk te maken. De opzet van de Internationale Waddenbibliotheek, waarvan Tresoar het coördinerend centrum zal vormen, past uitstekend bij de doelstelling van de beide initiatiefnemers, de Waddenacademie en Tresoar.    

De foto's hieronder zijn van Haye Bijlstra

HAY_1682 bew.jpg

HAY_1709 bew.jpg

HAY_1738 bew.jpg

HAY_1748 bew.jpg

HAY_1758 bew.jpg

HAY_1776 bew.jpg

HAY_1805 bew.jpg

HAY_1855 bew.jpg

HAY_1890 bew.jpg

HAY_1912 bew.jpg

HAY_1944 bew.jpg

HAY_1985 bew kl.jpg